Fot. Chris
niewielkiej miejscowości Ujazd niedaleko Tarnobrzegu
znajdują się potężne ruiny bastionowego zamku zwanego Krzyżtopór. Zamek został
wzniesiony w latach 1621-1644 przez Wawrzyńca Senesa, według projektu
Krzysztofa Ossolińskiego. W XVII wieku uchodził za jeden z najwspanialszych
zamków polskich.
Fot. Chris
Zamek został zbudowany na planie pięcoboku z bastionami na narożach. Mury
zewnętrzne o grubości dochodzącej do 2 m były odporne na ogień artylerii.
Wewnątrz fortyfikacji znajdował się pałac z eliptycznym dziedzińcem.
Na fasadzie budynku głównego znajdowały się płaskorzeźby, polichromia i
nazwiska przodków i krewnych Ossolińskich.
O zamkowym przepychu krążyły legendy. Jedno z pomieszczeń jako strop posiadało
wielkie akwarium z rybkami. Stajnie dla koni miały marmurowe żłoby i lustra.
4 wieże symbolizowały 4 pory roku, 12 sal - miesiące, 52 komnaty - ilość
tygodni w roku, oraz 365 okien - dni w roku.
Fot. Chris
Ossoliński zmarł w rok po zakończeniu budowy, tzn. w 1645 roku, a jego syn 5
lat później. Zamek przechodził kolejno w różne ręce. W czasie wojny
szwedzkiej został zdobyty przez Szwedów podstępem, nie szturmem. Szwedzi
obrabowali zamek i wywieźli, co tylko się dało. Potem był jeszcze częściowo
zamieszkany do 1770 roku, a ostatecznie popadł w ruinę podczas walk
konfederacji barskiej.
Dziś można podziwiać jedną z największych w Europie ruin rezydencji
magnackiej.
